Wereldmarkt

Ondanks dat koffie in toenemende mate geconsumeerd wordt in koffieproducerende landen, wordt verruit het grootste gedeelte (~80%) van de koffieproductie geëxporteerd. Koffieboeren (veelal georganiseerd in coöperatieven) en exporteurs verkopen de koffiebonen rechtstreeks aan koffiebranders in de landen waar de koffie verbouwd is of het vindt plaats via de internationale koffiehandelaren. Jaarlijks worden ruim 40 miljoen balen (60 kg per baal) koffiebonen naar Europa getransporteerd. Een groot deel komt binnen via de havens van Rotterdam en Antwerpen. Daar zijn bedrijven die zich bezig houden met de overslag, het opslaan en de controle van de bonen. Ondanks dat koffie traditioneel in grote jute zakken van 60 kilogram wordt vervoerd, wordt het tegenwoordig ook steeds vaker in bulk vervoerd. Dat wil zeggen dat de groene koffiebonen vaak in een container worden gestort of in hele grote plastic zakken die weer in een container passen. Alleen kleinere partijen koffie, van uitzonderlijke herkomst of kwaliteit worden tegenwoordig nog in jutte zakken verpakt.

De internationale handel in koffie vindt voor een groot gedeelte plaats via de wereldmarkt en termijnmarkt voor koffie.

Wereldmarkt

De wereldmarkt is een eenvoudige term voor een ingewikkeld proces. Elke dag worden er op diverse plaatsen contracten afgesloten tussen individuele verkopers en kopers. Ze onderhandelen uitgebreid met elkaar over de prijs van de koffiebonen. De kwaliteit van de bonen, de leveringsvoorwaarden, de termijn waarop geleverd moet worden en de aanbieding van de concurrent beïnvloeden die onderhandelingen.

Termijnmarkt

De termijnmarkt is een soort beurs waar kopers en verkopers bij elkaar worden gebracht. Ze handelen in contracten en niet echt in koffiebonen. De belangrijkste plaatsen zijn New York (ICE) en de Londense Koffie Termijnmarkt (Euronext/LIFFE). In New York worden vooral de Arabica-bonen verhandeld, in Londen voornamelijk de Robusta-bonen. De koffiebranderijen hebben door de termijnmarkt een indicatie voor welke prijzen gelden.

 

Koffieprijs

De prijs die de consument uiteindelijk in de winkel voor de koffie betaalt, is van meerdere factoren afhankelijk. In de eerste plaats speelt de prijs van de groene koffie een grote rol. En deze kan sterk variëren. Er zijn namelijk verschillende aspecten die de prijs van groene koffie kunnen beïnvloeden. De belangrijkste is het resultaat van de koffieoogst: hoe is de kwaliteit van de groene boon en hoe groot is de oogst? Soms is de opbrengst laag door droogte, overstromingen of nachtvorst. Dat heeft gevolgen voor de prijs. Maar het kan ook zijn dat een land interne problemen heeft (andere regering, staking) waardoor de prijs wordt beïnvloed. De koers van de dollar (de valuta waarin koffie wordt verhandeld) schommelt regelmatig, ook die is bepalend voor de koffieprijs. Net als vraag en aanbod. Als het aanbod daalt, is de kans groter dat koffie schaars wordt. De prijzen stijgen dan en dat is voor producenten aanleiding om hun productie (extra bemesting, meer koffiestruiken) te verhogen. Dat heeft tot gevolg dat na enkele jaren overproductie ontstaat. Er is dan meer koffie dan de markt vraagt. Dat zorgt vervolgens weer voor een daling van de prijzen. Zo vertonen koffieprijzen een voortdurende golfbeweging.

De prijs van groene koffie is wel een belangrijke, maar lang niet de enige component in de eindprijs van het pak koffie. In de winkelprijs zijn uiteraard ook de productiekosten, winstmarge van de brander, transportkosten, de kosten van het retailkanaal, de BTW en dergelijke verwerkt.